زياد مىشود . اگر مقدار آن زياد باشد سبب كم‌توانى اندامها مىگردد و اگر كم باشد نمىتواند به خوبى كار بكند . اگر تند باشد سبب زخم روده مىگردد و صبر هم از نظر خاصيتى كه دارد براى پائين روده زيان‌آور است . اما سزاوار اين است كه حقنه در جهت بيمارى و مناسب با آن باشد و اگر شروط آن فراهم گردد مىتوان آن را تجويز كرد و بهترين وسيله آن پيشاب دان گاو است كه لوله باريكى را بر آن سوار و آن را از دارو پر مىكنند و لوله را بر موضع مىنهند و با فشار آن را بدرون مىرانند ، اما از آن بهتر وسيله تزريقى جديدى است كه در اين روزها به كار مىرود « 1 » كه بويژه در گرفتگىهاى شديد و در هنگامى كه دارو به علت گرفتگى و يا نفخ روده به خوبى بالا نمىرود بسيار مفيد است . اگر گرفتگى روده شديد و از جهت يك بيمارى باشد ان شاء الله درمان آن را بعدا در محل خودش خواهيم گفت و اگر جزئى باشد با بعضى حقنه‌هاى كم‌توان بر طرف مىگردد و چه‌بسا كه تنها آب و كمى شكر براى آن بس باشد يا كمى روغن كرچك يا روغن بادام به آب اضافه مىكنند و اگر حقنه قويترى لازم باشد كمى نمك و اگر باز نياز به تواناتر از آن باشد كمى بوره ( براكس ) و روغن كرچك يا بهتر از آن روغن زيتون به آب اضافه مىكنند ، اين حقنه حتى بلغم غليظ و مواد خشكيده داخل روده و درد همراه گرفتگى روده را دفع مىكند و نيز قولنج ورمى و خلطى و فاسدكننده را فرومينشاند و همچنين اگر اين دارو را بنوشند نيز بازكننده‌اى پرتوان است اما براى آشاميدن بوره را بيش از پنج گرم و روغن زيتون را بيش از هفده و نيم گرم نبايد اضافه كنند ولى براى حقنه اندازه براكس را تا دوازده و نيم گرم ذكر

--> ( 1 ) ظاهرا پوار مخصوص تنقيه در زمان نوشتن كتاب معمول بوده است . مترجم